از کاهش تولید نفت ونزوئلا تا تأثیر ژئوپلیتیک ایران و عربستان بر بازار انرژی

اینفوگرافی جدید منتشرشده، تصویری کلی از وضعیت ذخایر نفت جهان و نقش مولفه‌های ژیوپلیتیکی در نوسان‌های بازار نفت ارایه می‌دهد. بر اساس این گزارش، هرچند ونزویلا با بیشترین حجم ذخایر نفتی در جهان شناخته می‌شود، اما اقتصاد بحرانی و کاهش چشمگیر تولید، بهره‌برداری از این منابع را با مانع مواجه کرده است. از سوی دیگر، عربستان سعودی با تولید روزانه بالا و هزینه‌ تولید پایین، به یکی از بازیگران اصلی و تعیین‌کننده در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. ایران نیز با برخورداری از ذخایر گسترده نفتی، نقش مهمی در آینده صنعت انرژی دارد.

میزان ذخایر نفتی در کشورهای مختلف

طبق اطلاعات منتشرشده در گزارش تجارت‌نیوز، ۱۰ کشور نخست دارای ذخایر نفتی بالغ بر ۱.۵ تریلیون بشکه هستند. ونزویلا با در اختیار داشتن ۳۰۳ میلیارد بشکه، صدرنشین این فهرست است. عربستان سعودی نیز با تولید روزانه حدود ۱۱ میلیون بشکه، سهمی نزدیک به ۱۰ درصد از تولید نفت جهان را در اختیار دارد.

ایران به‌عنوان سومین کشور دارنده بزرگ‌ترین ذخایر نفتی، در ماه مه موفق شد صادرات خود را به ۱.۸ میلیون بشکه در روز برساند. در مجموع، منطقه خلیج فارس، تأمین‌کننده نزدیک به یک‌سوم از تولید نفت جهان محسوب می‌شود.

از انقباض اقتصادی ونزویلا تا نقطه‌ سربه‌سر عربستان

منابع نفتی ونزویلا از دهه ۱۹۲۰ کشف شدند و تا امروز این کشور را در رأس جدول ذخایر قرار داده‌اند. با این حال، کاهش شدید تولید و بحران اقتصادی سبب شده سهم این کشور در بازار جهانی تضعیف شود. آمارها نشان می‌دهد از سال ۲۰۱۳، تولید ناخالص داخلی سرانه ونزویلا حدود ۶۸ درصد افت داشته است.

عربستان سعودی نیز که در سال ۲۰۲۳ به رتبه دوم تولیدکنندگان جهانی رسید، به دلیل هزینه‌ پایین تولید و توان رقابت‌پذیری، توانسته نفت خود را حتی با قیمت ۳۵ دلار در هر بشکه با سوددهی بفروشد.

در جایگاه سوم، ایران با ۲۰۹ میلیارد بشکه ذخیره نفتی قرار دارد و پس از آن، کانادا با ۱۶۳ میلیارد بشکه در رتبه چهارم است.

تنش‌های ژیوپلیتیکی و اثرگذاری بر قیمت نفت

تنش‌های سیاسی میان ایران و اسراییل به‌سرعت بر قیمت نفت تأثیر گذاشتند؛ به‌طوری‌که پس از حمله اسراییل به ایران، قیمت‌ها افزایش یافت، اما در ادامه با واکنش ایران و هدف‌گیری پایگاه‌های آمریکایی در قطر، بازار تا حدودی آرام گرفت و نرخ نفت کاهش پیدا کرد.

برخی تحلیلگران معتقدند اگر ایران اقدام به بستن تنگه هرمز کند – مسیری که نزدیک به ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور می‌کند – قیمت نفت ممکن است جهشی جدی را تجربه کند. با این حال، بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی، چنین اقدامی را کم‌احتمال می‌دانند، چرا که بستن تنگه هرمز می‌تواند تنها برگ برنده ژیوپلیتیکی ایران را از بین ببرد؛ برگی که با یک‌بار استفاده، قدرت تأثیرگذاری‌اش را از دست می‌دهد.