بحران مصرف پلاستیک در ایران؛ تهدیدی خاموش برای محیط زیست و سلامت انسانها
مصرف گسترده پلاستیک در ایران، در کنار ضعف زیرساختهای بازیافت و نبود سیاستگذاری مؤثر، محیط زیست کشور را با تهدیدی جدی روبهرو کرده و سلامت انسانها را نیز در معرض خطر قرار داده...
مصرف پلاستیک در ایران به سطح نگرانکنندهای رسیده است. از بطریهای آب معدنی گرفته تا ظروف یکبار مصرف درواقع پلاستیک به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده و چهره شهرها، طبیعت و منابع طبیعی را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. این حجم از مصرف، تهدیدی جدی برای محیط زیست، حیات وحش و حتی سلامت انسان محسوب میشود.
مازیار مروتی، کارشناس محیط زیست، میگوید: «در ایران تقریباً در همه جنبههای زندگی از پلاستیک استفاده میشود؛ اما هنوز بسیاری از مردم از عواقب آن آگاه نیستند.»
پلاستیکها که تجزیهپذیری بسیار پایینی دارند، تا صدها سال در طبیعت باقی میمانند و میتوانند از طریق رودخانهها، جنگلها و اقیانوسها وارد زنجیره غذایی شوند. ذرات میکروپلاستیکی، خاک و منابع آبی را آلوده کرده و در نهایت به بدن انسان نیز میرسند.
در کنار مصرف بالا، نبود مدیریت کارآمد در حوزه بازیافت زبالههای پلاستیکی نیز به بحران دامن زده است. تفکیک زباله از مبدأ بهدرستی انجام نمیشود و در نتیجه بخش زیادی از پسماندهای پلاستیکی یا دفن میشوند یا سوزانده. این روند، منجر به آلودگی خاک، منابع زیرزمینی و افزایش گازهای گلخانهای میشود.
گرچه طی سالهای اخیر اقداماتی برای کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی و ترویج کیسههای پارچهای در برخی شهرها صورت گرفته، اما به گفته کارشناسان، این اقدامات پراکنده و ناکافی بودهاند. آنها بر این باورند که کاهش مصرف پلاستیک نیازمند رویکردی ترکیبی از فرهنگسازی، سیاستگذاری هوشمندانه و توسعه زیرساختهای بازیافت است.
تغییرات کوچک در سبک زندگی، مانند استفاده از بطریهای قابلاستفاده مجدد یا انتخاب محصولات با بستهبندی بازیافتی، میتواند نقش مهمی در کاهش زبالههای پلاستیکی ایفا کند. از سوی دیگر، آموزش همگانی، وضع قوانین محدودکننده برای پلاستیکهای یکبار مصرف و حمایت از تولیدکنندگان مواد جایگزین باید بهطور جدی دنبال شود.
آمارها نشان میدهد ایران روزانه ۵۷ هزار تن پسماند شهری تولید میکند که حدود ۱۲ درصد آن پلاستیک است. با وجود مصرف سالانه بیش از ۱.۵ میلیون تن پلاستیک یکبار مصرف، تنها نیمی از این حجم بازیافت میشود و باقی، یا وارد طبیعت شده یا سوزانده میشود.
اگرچه در سال ۱۴۰۱ آییننامهای برای کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی به تصویب دولت رسید، اما به دلیل نبود ضمانت اجرایی و شفافیت در نظارت، اجرای آن متوقف شد. از سوی دیگر، واردات سالانه بیش از ۵۰۰ هزار تن مواد پلاستیکی، بحران را تشدید کرده است.
مروتی هشدار میدهد: «آلودگی پلاستیکی فقط بحران محیط زیست نیست؛ این یک تهدید مستقیم برای سلامت انسان و آینده فرزندان ماست. وقت آن رسیده که تصمیمهای جدی بگیریم.»
بدون نظر! اولین نفر باشید