بررسی برنامه ملی توسعه هوش مصنوعی در نخستین کمیته تخصصی ستاد

نخستین جلسه کمیته تخصصی ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی با حضور حسین افشین، معاون علمی رییس‌جمهور و نمایندگان دستگاه‌های مختلف در محل معاونت علمی برگزار شد. این جلسه به منظور هماهنگی بهتر، تسهیل در اجرای برنامه‌ها و انسجام بخشی فعالیت‌های هوش مصنوعی در کشور تشکیل شد. افشین در سخنان ابتدایی خود تاکید کرد که نقش ستاد هوش مصنوعی صرفاً تسهیلگری و ایجاد هماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی است و هیچ نهادی نباید محدودیتی برای دیگران ایجاد کند.

وی افزود: «تقسیم‌کار ملی هوش مصنوعی باید به شکلی باشد که تمام دستگاه‌ها بتوانند بدون دخالت یا مانع از سوی یکدیگر برنامه‌های خود را در این حوزه پیش ببرند.» این نگاه باز و همکاری محور، مبنای فعالیت‌های ستاد است تا توسعه فناوری‌های هوشمند به سرعت و با کیفیت انجام شود.

معاون علمی رییس‌جمهور به دستور رییس‌جمهور و مصوبه هیات وزیران در خصوص تشکیل ستاد هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت ریاست ستاد بنا بر حکم رییس‌جمهور به معاون اول رییس‌جمهور تفویض شده است. این ساختار سازمانی، اهمیت بالای هوش مصنوعی را در سطح کلان دولت نشان می‌دهد و هدف آن تسریع در تصمیم‌گیری و اجرای برنامه‌های مرتبط است.

افشین همچنین بیان کرد که پیش از هر جلسه اصلی ستاد، کمیته‌های تخصصی تشکیل می‌شوند تا موضوعات به صورت عملیاتی بررسی شده و در قالب راهکارهای اجرایی ارایه شوند. به گفته وی، «کمیته‌ها باید با حضور نمایندگان دستگاه‌ها و بخش خصوصی، جمع‌بندی‌های دقیق انجام دهند تا نشست‌های ستاد ملی هوش مصنوعی جنبه عملیاتی بیشتری پیدا کنند.»

یکی از مهم‌ترین محورهای جلسه، بررسی برنامه ملی توسعه هوش مصنوعی بود که به همت سازمان برنامه و بودجه در قالب برنامه هفتم توسعه تهیه شده است. افشین خاطرنشان کرد که بر اساس قانون، دولت موظف است این برنامه را تدوین و اجرا کند و ستاد ملی هوش مصنوعی مسیولیت نهایی‌سازی و نظارت بر آن را بر عهده دارد. وی تاکید کرد که باید این برنامه «ملی» باشد و در تدوین آن، تمامی دستگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی مشارکت فعال داشته باشند تا سیاست‌ها جامع و همه‌جانبه تدوین شود.

در بخش دیگری از نشست، عبدالحسن بهرامی، رییس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، سخنرانی کرد و هدف از تشکیل کمیته‌های تخصصی را بهره‌گیری از خرد جمعی برای پیشبرد امور به شکل عملیاتی عنوان کرد. وی افزود که این کمیته‌ها باید به ستاد کمک کنند تا در حوزه هوش مصنوعی تصمیمات موثر و اثربخشی اتخاذ شود و ستاد بتواند منشا تحول در این حوزه باشد.

بهرامی همچنین به موضوع کاربردی‌سازی هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف اشاره کرد و گفت: «معاونت علمی و فناوری به دنبال حمایت از بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان است تا نیازهای واقعی بازار با فناوری‌های نوین پاسخ داده شود و بهره‌وری و رشد اقتصاد دانش‌بنیان افزایش یابد.» او تصریح کرد که توسعه سکوی ملی هوش مصنوعی در همین راستا شکل گرفته است.

حمیدرضا ربیعی، استاد دانشگاه صنعتی شریف و مجری طرح سکوی ملی هوش مصنوعی، در ادامه جلسه به معرفی دقیق‌تر این پلتفرم پرداخت و مزایای آن را افزایش سرعت توسعه سامانه‌ها، کاهش هزینه‌ها با توجه به منابع محدود کشور، مقیاس‌پذیری و سادگی استفاده عنوان کرد. او تاکید کرد که این سکو به گونه‌ای طراحی شده تا کاربران حرفه‌ای، عادی، تک و سازمانی بتوانند به آسانی از آن بهره‌مند شوند.

ربیعی همچنین اعلام کرد که تاکنون ۱۴ دانشگاه در توسعه ماژول‌های مختلف این سکو مشارکت فعال داشته‌اند و ۱۴ شرکت دانش‌بنیان نیز به منظور تکمیل آن به پلتفرم افزوده شده‌اند. معاونت علمی حمایت‌های لازم را برای ارتقاء این شرکت‌ها در دستور کار قرار داده است تا این اکوسیستم فناوری به سرعت رشد کند.

در بخش پایانی جلسه، عمادالدین فاطمی‌زاده، مسیول معرفی کمیته‌های تخصصی پیشنهادی ستاد، به شرح وظایف و عناوین این کمیته‌ها پرداخت. وی کمیته‌ها را در چهار حوزه اصلی «سیاست‌گذاری و مقررات»، «آموزش، پژوهش و فناوری»، «زیرساخت، داده و امنیت» و «توسعه اکوسیستم و کاربردها» دسته‌بندی کرد و به تشریح جزییات هر بخش پرداخت.

کمیته سیاست‌گذاری و مقررات بر تدوین استانداردها، مقررات، شیوه تنظیم‌گری و مطالعه قوانین و سیاست‌های بین‌المللی متمرکز است و مسایل حقوقی مرتبط با توسعه و کاربرد ابزارهای هوشمند نیز در حوزه فعالیت آن قرار دارد. فاطمی‌زاده توضیح داد که این کمیته به عنوان بازوی قانونی و سیاستی ستاد فعالیت می‌کند.

کمیته آموزش، پژوهش و فناوری نیز مسیولیت هدایت پژوهش‌های علمی، تعامل و همکاری با دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و اصناف فعال را بر عهده دارد و وظیفه تحلیل روندهای آینده و ارتقای سواد فناوری در سطح جامعه را دارد. این کمیته نقش کلیدی در آماده‌سازی نیروی انسانی متخصص برای توسعه هوش مصنوعی دارد.

کمیته زیرساخت، داده و امنیت به ایجاد زیرساخت‌های محاسباتی، امنیت سایبری، حفاظت از زیرساخت‌ها و مسایل حقوقی مربوط به تولیدات هوش مصنوعی می‌پردازد. به گفته فاطمی‌زاده، این کمیته تضمین‌کننده پایداری و امنیت فناوری‌ها و داده‌ها در کشور است.

کمیته توسعه اکوسیستم و کاربردها نیز به توسعه زیست‌بوم فناوری، کاربرد هوش مصنوعی در صنایع مختلف از جمله سلامت، کسب‌وکار، دولت هوشمند و دیگر حوزه‌های اولویت‌دار توجه دارد. این کمیته هدفش تسهیل ورود هوش مصنوعی به عرصه‌های عملی و کاربردی در کشور است.

در پایان نشست، نمایندگان دستگاه‌ها به بیان دیدگاه‌ها و نظرات خود درباره سکو و کمیته‌های تخصصی پرداختند. این تبادل نظرها باعث شد که زمینه‌های همکاری بهتر و موثرتر شناسایی و نقاط ضعف احتمالی رفع شوند. جلسات آتی کمیته تخصصی ستاد نیز با هدف عملیاتی‌تر کردن برنامه‌ها و ایجاد هماهنگی بیشتر برگزار خواهد شد.