نجات ۱۰۰ هزار کتاب تاریخی از هجوم سوسکها در صومعه پانونیهالما
مرمتگران در صومعه هزار ساله پانونیهالما در شمالغرب مجارستان، پروژهای گسترده برای نجات آثار تاریخی آغاز کردهاند. تاکنون حدود ۱۰۰ هزار جلد کتاب چندصدساله از قفسهها خارج و در جعبههای مخصوص قرار گرفته تا از حمله سوسکهایی که میتوانند بخشی از تاریخ را نابود کنند، حفظ شوند.
این صومعه، که از سال ۹۹۶ میلادی فعال است و در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد، یکی از مهمترین مراکز فرهنگی و مذهبی مجارستان به شمار میرود. در بخشی از این مجموعه که حدود یکچهارم از کل ۴۰۰ هزار جلد کتاب موجود در کتابخانه را شامل میشود، نشانههای آلودگی مشاهده شده است.
آفتی به نام «سوسک داروخانهای» در این صومعه
حشرهای موسوم به «سوسک داروخانهای» یا «سوسک نان»، عامل اصلی تهدید به شمار میآید. این آفت معمولاً در غلات و آرد زندگی میکند، اما به چسبهای ژلاتینی و نشاستهای صحافی کتاب نیز علاقهمند است. سوراخها و تونلهای ایجادشده در عطف کتابها نخستین نشانه حضور آنها بود.
زُسوفیا ایدیت هاژدو، مرمتگر ارشد پروژه، اعلام کرد: «با یکی از پیشرفتهترین آلودگیهای حشرات در تاریخ کتابخانه روبهرو هستیم. کل مجموعه باید همزمان تحت درمان قرار گیرد، زیرا چنین سطحی از آلودگی تاکنون سابقه نداشته است.»
گنجینهای هزار ساله
کتابخانه صومعه پانونیهالما، علاوه بر هزاران جلد کتاب چاپی، شامل ۱۹ کدکس ارزشمند، یک نسخه کامل از انجیل قرن سیزدهم، صدها نسخه خطی پیش از اختراع چاپ و دهها هزار کتاب قرن شانزدهم است. این مجموعه در طول تاریخ از جنگها و حملات بیگانگان، حتی اشغال عثمانی، جان سالم به در برده و بهعنوان نخستین مرکز علمی مجارستان شناخته میشود.
ایلونا آشوآنی، مدیر کتابخانه، در اینباره گفت: «هر بار که وارد این مجموعه میشوم، عظمت تاریخی آن مرا به تواضع وامیدارد. اگر حتی یک کتاب آسیب ببیند، گویی بخشی از فرهنگ ما نابود شده است.»
روش مقابله با آفت
کتابها پس از بستهبندی در کیسههای وکیومشده، در محیطی بدون اکسیژن قرار داده میشوند. در این شرایط، اکسیژن کاملاً حذف و جایگزین نیتروژن میشود. پس از شش هفته، انتظار میرود همه آفات نابود شوند. پیش از بازگرداندن به قفسهها، هر جلد کتاب جاروبرقی و بررسی شده و نسخههای آسیبدیده برای مرمت بعدی کنار گذاشته خواهند شد.
تغییر اقلیم و گسترش آفات
مسئولان صومعه افزایش دما و تغییرات اقلیمی را یکی از دلایل رشد این آفت میدانند. هاژدو تأکید کرد: «گرمتر شدن هوا باعث میشود سوسکها در طول سال چرخههای رشد بیشتری داشته باشند. در گذشته عمدتاً با قارچها درگیر بودیم، اما امروز با افزایش دما، آلودگیهای حشرات نیز بیشتر شده است.»
مسئولیتی بر دوش راهبان این صومعه
مدیر کتابخانه یادآور شد که زندگی در صومعه بندیکتین بر اساس قوانینی شکل گرفته که راهبان را موظف میکند همه توان خود را برای حفاظت از این میراث صرف کنند: «در سنت بندیکت، تمام اموال صومعه همان ارزشی را دارند که ظروف مقدس مذبح دارند. امروز معنای واقعی مسئولیت حفاظت از این گنجینه را بهخوبی احساس میکنیم.»
بدون نظر! اولین نفر باشید