همدلی فرهنگی در بحران؛ کتابفروشیها پناهگاهی امن برای مردم شدند
صنعت نشر ایران با وجود همبستگی صنفی، همچنان درگیر آثار مالی و روانی ناشی از بحران اخیر است.
با پایان جنگ ۱۲روزهای که تأثیرات گستردهای بر اقتصاد کشور گذاشت، فعالان حوزه نشر نیز مانند بسیاری از صنوف دیگر، از آسیبهای مالی آن در امان نماندند. رکود اقتصادی ناشی از کاهش تردد شهری، اختلال در زنجیره توزیع کتاب، و کاهش چشمگیر فروش در کتابفروشیها، بار دیگر شکنندگی وضعیت این صنف را آشکار ساخت. در چنین شرایطی، اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با ارسال نامهای به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواستار حمایت فوری و جبران خسارات ناشی از این بحران شده است.
صنف کتابفروشیها پیش از آغاز جنگ نیز با مشکلات متعددی از جمله افزایش قیمت کاغذ، کاهش سرانه مطالعه، عدم اجرای کامل معافیتهای مالیاتی و ناترازی انرژی روبهرو بود. با آغاز تجاوز نظامی، این چالشها عمق بیشتری یافت و کتابفروشان را در معرض آسیبهای تازهای قرار داد. هرچند تعطیلیها مشابه دوره کرونا نبود، اما افول تقاضای فرهنگی و جایگاه متزلزل کتاب در سبد خانوادهها، زنگ خطر را برای این صنف به صدا درآورد.
با اینحال، بسیاری از فعالان حوزه نشر، از روحیه همدلی و تابآوری مثالزدنی کتابفروشان در این دوره سخن گفتند. مسیول یکی از شعب کتابفروشی امیرکبیر با تأکید بر ادامه فعالیت در روزهای جنگ، اظهار داشت که مشتریان وفادار حتی در روزهای بحرانی نیز از مطالعه غافل نماندند. به گفته او، با شروع تابستان و بهبود شرایط، بار دیگر رفتوآمد مخاطبان به کتابفروشیها رونق گرفته است.
در همین راستا، مدیران نشرهایی چون ثالث و ققنوس، با اشاره به تلاش مستمر برای پرداخت بهموقع چکها و حمایت از همکاران دیگر در مناطق بحرانی، این دوره را نمونهای از همبستگی درونی صنف دانستند. از نظر آنان، کتابفروشیها با ارایه فضایی امن و فرهنگی، نقش پناهگاه روانی برای جامعه را در روزهای پراضطراب ایفا کردهاند. تمرکز بر کتابهایی با محور تابآوری و تعامل با کودکان نیز از رویکردهای مورد توجه کتابفروشان در این بازه زمانی بوده است.
با وجود این تلاشها، ابراهیم کریمی، عضو اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، از اثرات تداومدار بحران سخن گفته و تأکید کرده است که بسیاری از کتابفروشان عملاً بدون فروش باقی ماندهاند. وی خواستار توجه جدی وزارت فرهنگ به این قشر شد و هشدار داد که ادامه روند بیتوجهی، زیرساختهای فرهنگی را در بلندمدت با تهدید مواجه میکند. اکنون پرسش جدیتر این است که در صورت تکرار بحرانهایی مشابه، آیا سازوکار پایداری برای حمایت از صنف نشر وجود دارد یا نه؟
بدون نظر! اولین نفر باشید